OKMD กระตุกต่อมคิด สำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ - Opportunity for All
กระตุกต่อมคิด เพื่อพัฒนาความคิด เพิ่มความรู้ สร้างสรรค์ภูมิปัญญา

นิทรรศการ NimitrSight: Seeing the Absence
พาทุกคนก้าวเข้าสู่โลกแห่งความรู้สึกและจินตนาการที่เผยตัวขึ้นเมื่อหลับตาลง

537
08 - 11 สิงหาคม 2568 | เวลา: 10.00 - 19.00 น.
สถานที่: The Shophouse 1527, กรุงเทพฯ
นิทรรศการ NimitrSight: Seeing the Absence พาทุกคนก้าวเข้าสู่โลกแห่งความรู้สึกและจินตนาการที่เผยตัวขึ้นเมื่อหลับตาลง
สำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (OKMD) ร่วมกับ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ขอเชิญทุกท่านสัมผัสประสบการณ์นิทรรศการ NimitrSight: Seeing the Absence ที่จะพาทุกท่านก้าวเข้าสู่โลกแห่งความรู้สึกและจินตนาการที่เผยตัวขึ้นเมื่อหลับตาลง โดยชื่อ Nimitr (นิมิต) มาจากคำไทยที่หมายถึง “ภาพนิมิต” หรือ “สัญญาณภายในจากสมาธิ” นิทรรศการนี้ไม่ได้มุ่งมอบคำตอบ หากแต่เปิดพื้นที่แห่งความเงียบงัน เพื่อสังเกตสิ่งที่ผุดขึ้นในจิตเมื่อโลกภายนอกสงบลง

หัวใจหลักของนิทรรศการ คือ NimitrScope ผลงานศิลปะที่ผสานแสงสโตรโบสโคปและเสียงเพลงที่ประสานกับจังหวะของแสงอย่างกลมกลืน เพื่อกระตุ้นให้สมองเข้าสู่สภาวะผ่อนคลาย NimitrScope ได้รับแรงบันดาลใจจาก Dreamachine ผลงานบุกเบิกโดย Brion Gysin และ Ian Sommerville เมื่อปี 1959 รวมถึงการดัดแปลงในรูปแบบร่วมสมัยโดย Collective Act ในปี 2022 โดยต้นแบบฉบับร่วมสมัยนี้จะใช้จังหวะการกะพริบของแสงในย่านความถี่อัลฟา (8–12 Hz) เพื่อกระตุ้นการทำงานของคอร์เทกซ์การมองเห็นของสมองผ่านเปลือกตาปิด เมื่อสมองเริ่มซิงโครไนซ์กับจังหวะแสง จะเกิดสภาวะ steady-state visual evoked potential (SSVEP) เปิดประตูสู่ภาพลวดลายที่เปลี่ยนแปลง สีสันที่พลิ้วไหว และรูปร่างต่าง ๆ ที่แปลงรูปไป โดยแต่ละบุคคลจะได้สัมผัสประสบการณ์เฉพาะตัว และเนื่องจากทั้งหมดเกิดขึ้นในความมืดปราศจากสิ่งเร้าภายนอก ผู้เข้าร่วมจะสัมผัสประสมการณ์ที่เฉพาะตัว อันเกิดขึ้นจากสภาวะภายในที่เป็นเอกลักษณ์ของแต่ละปัจเจกบุคคล ประสบการณ์นี้พาผู้เข้าชมเข้าสู่ภาวะกึ่งหลับกึ่งตื่นที่เรียกว่าขอบเขตฮิปนาโกจิก (hypnagogic threshold) ในห้วงสภาวะนี้การรับรู้ภายในแยกตัวออกจากโลกภายนอก และจิตกลายสิ่งกระตุ้นให้แก่ตนเอง

NimitrScope เป็นเครื่องที่สร้างโดยอิงจาก Dreamachine เครื่องแรกของประเทศไทย นิทรรศการนี้มุ่งพัฒนาต้นแบบการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ทางประสาทสัมผัส (sensory-based learning) ด้วยศิลปะที่กระตุ้นสมองโดยตรงพร้อมทั้งยังมุ่งส่งเสริมให้สาธารณชนมีส่วนร่วมและเข้าใจกลไกการรับรู้ของสมองมากขึ้น ในแต่ละรอบการเข้าชม ซึ่งใช้เวลาประมาณ 30 นาที จะเปิดรับผู้ชมเพียงกลุ่มเล็ก ๆ   เพื่อสัมผัสประสบการณ์จากแสงกรที่กระตุ้นภาพภายใน จากนั้นจะมีกิจกรรมหลังการเข้าชม เช่น การวาดภาพจินตนาการ และ กิจกรรมเรียนรู้เชิงปฏิสัมพันธ์ เพื่อสำรวจว่า สมองของเราสร้างภาพ รับรู้ความรู้สึก และเปลี่ยนอารมณ์อย่างไร นอกจากนี้ยังมีการสำรวจประสบการณ์ของผู้เข้าชมด้วยแบบสอบถาม Five-Dimensional Altered States of Consciousness (5D-ASC) เพื่อเก็บข้อมูลเกี่ยวกับความหลากหลายของสภาวะการรับรู้ที่เปลี่ยนแปลงไปและเปรียบเทียบความแตกต่างของประสบการณ์สำหรับแต่ละปัจเจกบุคคล

นิทรรศการ NimitrSight: Seeing the Absence เกิดขึ้นได้ด้วยการสนับสนุนจาก สำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (OKMD) โดยมี ห้องปฏิบัติการวิจัยด้านประสาทวิทยาศาสตร์การรู้คิด คลินิก และการคำนวณ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และภาควิชาปรัชญา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  เป็นผู้ดำเนินโครงการ การออกแบบโดย Autosave Studio ร่วมกับ Scenography Department Bangkok การออกแบบเสียงโดย Voratorn Peerapongpan และอำนวยการโครงการโดย Rtit Studio

การจัดนิทรรศการครั้งนี้เป็นโครงการความร่วมมือระหว่าง: 
  • สำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน) 
  • Cognitive, Clinical & Computational Neuroscience Lab จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 
  • ภาควิชาปรัชญา คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ออกแบบ: 
  • Autosave Studio 
  • Scenography Department Bangkok
ออกแบบเสียง:  Voratorn Peerapongpan
ผู้อำนวยการและที่ปรึกษาโครงการ:  Rtit Studio
สถานที่จัดแสดง:  The Shophouse 1527, กรุงเทพฯ
วันจัดแสดงงาน:  8 – 11 สิงหาคม 2568